Witlof met ham en kaas uit de oven met romige aardappelpuree is een echte klassieker voor wie houdt van een warme, hartige maaltijd met vertrouwde smaken. De zachte witlof wordt omwikkeld met plakjes achterham, bedekt met geraspte belegen kaas en in de oven gebakken tot de kaas heerlijk gesmolten en goudbruin is. Daarbij komt zelfgemaakte aardappelpuree met roomboter, warme melk en een vleugje nootmuskaat.

Het geheim van een geslaagde witlofschotel zit vooral in de voorbereiding. Door de witlof vooraf kort te koken en goed te laten uitlekken, voorkom je dat er te veel vocht in de ovenschaal achterblijft. Zo krijgt de kaas alle ruimte om mooi te gratineren en blijft de aardappelpuree lekker romig. Met eenvoudige ingrediënten en ongeveer 45 minuten bereidingstijd zet je een complete maaltijd op tafel die geschikt is voor een doordeweekse avond, maar ook heerlijk smaakt tijdens een gezellige maaltijd met het gezin.

Witlof met ham en kaas: ingrediënten voor 4 personen

Voor de witlof uit de oven

• 4 grote stronken witlof, ongeveer 600 g
• 8 plakjes achterham
• 150 g belegen kaas, geraspt
• Peper naar smaak
• Zout naar smaak
• Een beetje boter om de ovenschaal in te vetten

Voor de romige aardappelpuree

• 1 kg kruimige aardappelen
• 150 ml melk
• 40 g roomboter
• 1 snufje nootmuskaat
• Peper naar smaak
• Zout naar smaak

Bereiding van witlof met ham en kaas uit de oven

1. Verwarm de oven voor

Verwarm de oven voor op 200 °C, met boven- en onderwarmte. Vet een ruime ovenschaal licht in met boter, zodat de witlofrolletjes niet aan de bodem blijven plakken. Kies een schaal waarin de rolletjes dicht naast elkaar passen, zonder dat ze op elkaar gestapeld liggen.

2. Maak de witlof schoon

Snijd een dun plakje van de onderkant van de witlofstronken en verwijder eventuele beschadigde buitenste bladeren. Halveer de stronken in de lengte. Wil je de bittere smaak wat milder maken, snijd dan voorzichtig een klein stukje van de harde kern weg. Verwijder niet te veel, want de blaadjes moeten tijdens het koken goed bij elkaar blijven.

3. Kook de witlof kort voor

Breng een pan met water aan de kook en kook de witlof ongeveer 5 tot 8 minuten, afhankelijk van de dikte van de stronken. De witlof moet iets zachter worden, maar hoeft nog niet volledig gaar te zijn, omdat hij later verder gaart in de oven.

Giet de witlof af en laat de helften goed uitlekken. Leg ze eventueel even op een schone theedoek of een laag keukenpapier. Druk voorzichtig wat overtollig vocht eruit, zonder de blaadjes kapot te maken. Deze stap is belangrijk om een waterige ovenschotel te voorkomen.

4. Wikkel de witlof in achterham

Laat de witlofhelften iets afkoelen, zodat je ze gemakkelijk kunt vastpakken. Wikkel iedere helft in een plakje achterham. Gebruik indien nodig een extra plakje voor grotere stukken. Leg de rolletjes met de naad naar beneden naast elkaar in de ingevette ovenschaal.

Breng de witlof eventueel licht op smaak met peper. Voeg niet te veel zout toe, want de achterham en belegen kaas zorgen al voor een hartige smaak.

5. Voeg de kaas toe

Verdeel de geraspte belegen kaas gelijkmatig over de witlofrolletjes. Probeer zowel de bovenkant als de open plekjes tussen de rolletjes licht te bedekken. De kaas smelt tijdens het bakken en vormt een goudbruine laag die de witlof en ham extra smaak geeft.

6. Bak de witlof in de oven

Schuif de ovenschaal in het midden van de voorverwarmde oven en bak de witlof ongeveer 20 tot 25 minuten. De kaas moet volledig gesmolten zijn en aan de bovenkant goudbruin kleuren. Controleer ook of de witlof zacht genoeg is wanneer je er voorzichtig met een vork in prikt.

Wil je een extra krokant kaaskorstje? Zet de schaal dan tijdens de laatste minuten kort onder de grill. Blijf erbij staan, want geraspte kaas kan onder een hete grill snel verbranden.

Romige aardappelpuree maken

7. Schil en snijd de aardappelen

Schil de kruimige aardappelen en spoel ze kort af. Snijd grote aardappelen in ongeveer gelijke stukken, zodat alles gelijkmatig gaart. Doe de aardappelen in een ruime pan en voeg voldoende water toe om ze net onder te zetten. Voeg een beetje zout toe.

8. Kook de aardappelen gaar

Breng het water aan de kook en laat de aardappelen ongeveer 15 tot 20 minuten zachtjes koken. De exacte kooktijd hangt af van de grootte van de stukken. Prik met een vork in een aardappel: als deze gemakkelijk uit elkaar valt, zijn de aardappelen gaar.

9. Verwarm de melk en boter

Verwarm ondertussen de melk samen met de roomboter in een klein pannetje op laag vuur. Laat het mengsel warm worden, maar laat de melk niet hard koken. Door warme melk en gesmolten boter te gebruiken, wordt de puree gelijkmatig romig en blijft hij beter warm.

10. Stamp de aardappelen tot puree

Giet de aardappelen goed af en laat ze nog ongeveer een minuut uitdampen in de warme pan. Stamp ze vervolgens fijn met een pureestamper. Voeg het warme melk-botermengsel geleidelijk toe en blijf stampen totdat de puree zacht en romig is.

Breng de aardappelpuree op smaak met nootmuskaat, peper en zout. Voeg niet direct alle melk toe als je liever een stevige puree hebt. Je kunt de hoeveelheid aanpassen aan de gewenste structuur.

11. Serveer de witlof met ham en kaas

Verdeel de romige aardappelpuree over vier borden en leg de goudbruine witlofrolletjes ernaast. Schep eventueel een beetje van het vocht uit de ovenschaal over de witlof, maar alleen als dit niet te waterig is. Serveer de maaltijd direct, zolang de kaas nog zacht is en de puree warm en romig blijft.

Tips voor de lekkerste witlof uit de oven

• Voorkom een waterige ovenschotel: laat de witlof na het voorkoken grondig uitlekken. Hoe minder overtollig vocht er in de schaal komt, hoe mooier de kaaslaag wordt.
• Maak de witlof minder bitter: verwijder een klein gedeelte van de harde kern. Houd er rekening mee dat witlof van nature een licht bittere smaak heeft.
• Gebruik vers geraspte kaas: zelf geraspte belegen kaas smelt doorgaans mooi en geeft een smaakvolle, goudbruine bovenlaag.
• Kook de aardappelen gelijkmatig: snijd ze in stukken van vergelijkbare grootte om te voorkomen dat sommige stukken nog hard zijn terwijl andere al uit elkaar vallen.
• Gebruik warme melk: koude melk kan de puree sneller laten afkoelen. Voeg de melk daarom bij voorkeur warm toe.
• Houd de grill in de gaten: voor een extra krokant korstje is een korte grilltijd voldoende. De kaas kan binnen enkele minuten donker worden.

Variaties op witlof met ham en kaas

Witlof met extra romige kaassaus

Wil je een rijkere ovenschotel? Maak dan een eenvoudige kaassaus van boter, bloem, melk en geraspte kaas. Giet een dun laagje saus over de witlofrolletjes voordat je de resterende kaas toevoegt. Houd er rekening mee dat de saus extra vocht toevoegt. Laat de witlof daarom goed uitlekken voordat je de schotel samenstelt.

Witlof met ham en kaas zonder aardappelpuree

De witlofrolletjes zijn ook lekker met gekookte aardappelen, aardappeltjes uit de oven of een stuk knapperig brood. Dit is een handige keuze wanneer je de puree liever overslaat of de maaltijd iets anders wilt samenstellen.

Vegetarische witlof uit de oven

Vervang de achterham door vegetarische plakjes die geschikt zijn om mee te bakken. Controleer ook of de gebruikte kaas vegetarisch gestremd is als je strikt vegetarisch eet. De witlof en kaas zorgen nog steeds voor een hartige ovenschotel.

Witlof met extra kruiden

Een klein beetje tijm of fijngehakte peterselie kan een aangename smaaktoevoeging zijn. Gebruik kruiden met mate, zodat de karakteristieke smaak van witlof en de hartige kaas goed herkenbaar blijven.

Wat serveer je bij witlof met ham en kaas?

Met de aardappelpuree erbij is dit gerecht al een complete maaltijd. Wil je toch iets extra's op tafel zetten, kies dan voor een frisse salade met komkommer, sla en een lichte dressing. Ook gestoomde sperziebonen of kort gekookte worteltjes passen goed bij de zachte witlof en de romige puree.

Omdat de ovenschotel rijk is aan ham en kaas, vormt een fris en eenvoudig bijgerecht een prettig contrast. Houd de extra smaakmakers daarom bescheiden, zodat de witlof zelf voldoende tot zijn recht komt.

Witlof met ham en kaas bewaren en opnieuw opwarmen

Laat eventuele restjes na de maaltijd niet langdurig op kamertemperatuur staan. Bewaar de witlof en aardappelpuree bij voorkeur in aparte, goed afgesloten bakjes in de koelkast en eet ze binnen 2 dagen op. Laat de gerechten eerst kort afkoelen en zet ze daarna gekoeld weg.

Je kunt de restjes opnieuw opwarmen in de oven op ongeveer 160 tot 180 °C. Dek de witlof eventueel af met aluminiumfolie om te voorkomen dat de kaas te donker wordt voordat de binnenkant warm is. Verwijder de folie tijdens de laatste minuten als je de kaaslaag weer wat krokanter wilt maken.

De aardappelpuree kun je rustig opwarmen in een pannetje op laag vuur. Roer regelmatig en voeg indien nodig een klein scheutje melk toe om de puree weer smeuïg te maken. Zorg er bij het opwarmen voor dat zowel de witlof als de puree door en door heet worden.

Je kunt de ovenschotel ook vooraf samenstellen. Kook de witlof, laat deze goed uitlekken, wikkel de helften in ham en leg ze in de ovenschaal. Bewaar de schaal afgedekt in de koelkast en voeg de kaas bij voorkeur vlak voor het bakken toe. Houd er rekening mee dat een koude ovenschaal of koude ingrediënten de benodigde oventijd kunnen verlengen.

Veelgestelde vragen over witlof met ham en kaas uit de oven

Hoe voorkom ik dat witlof uit de oven waterig wordt?

Kook de witlof kort voor en laat de helften daarna goed uitlekken. Druk voorzichtig overtollig vocht eruit voordat je de witlof in ham wikkelt. Gebruik ook een ovenschaal die niet onnodig groot is, zodat de rolletjes netjes bij elkaar liggen.

Moet ik de witlof vooraf koken?

Voor dit recept is kort voorkoken aan te raden. Hierdoor wordt de witlof alvast zachter en hoeft hij minder lang in de oven te garen. Laat de helften na het koken wel goed uitlekken om overtollig vocht te voorkomen.

Welke kaas is het lekkerst voor witlof met ham en kaas?

Belegen Goudse kaas is een geschikte keuze vanwege de volle, hartige smaak en de goede smelteigenschappen. Je kunt ook jonge kaas gebruiken voor een mildere smaak of oude kaas wanneer je een uitgesprokener kaassmaak wilt.

Kan ik witlof met ham en kaas van tevoren klaarmaken?

Ja. Je kunt de witlof voorkoken, laten uitlekken en in ham wikkelen voordat je de schaal in de koelkast zet. Voeg de kaas bij voorkeur vlak voor het bakken toe. Bewaar de bereide ingrediënten gekoeld en bak de schotel wanneer je klaar bent om te eten.

Hoe maak ik aardappelpuree extra romig?

Gebruik kruimige aardappelen, laat ze na het afgieten kort uitdampen en stamp ze fijn met warme melk en roomboter. Voeg de melk geleidelijk toe totdat de puree de gewenste romigheid heeft. Gebruik bij voorkeur geen blender of keukenmachine, want daarmee kan aardappelpuree kleverig worden.

Kan ik witlof met ham en kaas invriezen?

Invriezen is mogelijk, maar de structuur van de witlof en de kaassaus kan na het ontdooien veranderen. Witlof kan extra vocht loslaten en de aardappelpuree kan wat korreliger worden. Voor het beste resultaat kun je het gerecht vers bereiden of restjes gekoeld bewaren.

Hoe weet ik of de witlof gaar is?

De witlof is klaar wanneer de kaas gesmolten en goudbruin is en je gemakkelijk met een vork in de witlof kunt prikken. De exacte tijd hangt af van de dikte van de stronken en hoe lang ze vooraf zijn gekookt.

Kan ik dit gerecht ook zonder aardappelpuree serveren?

Ja. De witlofrolletjes smaken ook goed met gekookte aardappelen, aardappeltjes uit de oven of een frisse salade. De romige aardappelpuree maakt de maaltijd extra zacht en vullend, maar is geen noodzakelijke toevoeging aan de ovenschotel.