Een goede aardappelgratin is zo’n gerecht dat met weinig ingrediënten toch ontzettend veel smaak op tafel zet. Dunne plakjes aardappel garen langzaam in een romig mengsel van kookroom en melk, terwijl de belegen Nederlandse kaas bovenop verandert in een goudbruine, licht krokante korst. De knoflook en een vleugje nootmuskaat geven de gratin extra diepte zonder de zachte smaak van de aardappelen te overheersen.
Deze aardappelgratin met Nederlandse kaas is heerlijk als bijgerecht bij vlees, kip of een stukje vis, maar kan ook prima onderdeel zijn van een uitgebreide maaltijd met groenten en een frisse salade. Het recept is eenvoudig genoeg voor doordeweeks en feestelijk genoeg voor een etentje. Met een paar aandachtspunten krijg je aardappelschijfjes die mooi zacht zijn vanbinnen en een romige, smaakvolle bovenkant.
Ingrediënten voor aardappelgratin
- 1 kg aardappelen
- 250 ml kookroom
- 100 ml melk
- 200 g geraspte belegen kaas
- 1 teen knoflook
- ½ tl nootmuskaat
- Peper en zout
Zo maak je aardappelgratin met kaas
- Verwarm de oven voor. Verwarm de oven voor op 180 °C. Gebruik bij voorkeur boven- en onderwarmte, zodat de gratin rustig en gelijkmatig kan garen.
- Bereid de aardappelen voor. Schil de aardappelen en snijd ze in zo dun mogelijke, gelijkmatige plakjes. Een dikte van ongeveer 2 à 3 mm is ideaal. Hoe gelijkmatiger de plakjes zijn, hoe gelijkmatiger de aardappelen garen.
- Wrijf de ovenschaal in met knoflook. Halveer de teen knoflook en wrijf hiermee de bodem en zijkanten van een passende ovenschaal goed in. Zo krijgt de gratin een subtiele knoflooksmaak zonder dat de knoflook overheerst.
- Maak het roommengsel. Meng de kookroom en melk in een kom. Voeg de nootmuskaat en een goede hoeveelheid peper en zout toe. Roer alles goed door elkaar. Houd er rekening mee dat de kaas later ook zout toevoegt.
- Bouw de gratin op. Leg een laag aardappelschijfjes in de ovenschaal. Verdeel de plakjes zo gelijkmatig mogelijk en laat ze elkaar licht overlappen. Ga door met de volgende lagen tot alle aardappelen zijn gebruikt.
- Voeg het roommengsel toe. Giet het mengsel van room en melk langzaam over de aardappelen. Beweeg de schaal eventueel voorzichtig heen en weer zodat het vocht zich goed tussen de aardappelschijfjes kan verdelen.
- Verdeel de kaas. Strooi de geraspte belegen kaas royaal over de bovenkant. De kaas vormt tijdens het bakken een smakelijke goudbruine korst.
- Bak de aardappelgratin. Zet de schaal in het midden van de oven en bak de gratin ongeveer 60 minuten op 180 °C. De exacte baktijd kan iets verschillen per oven en per dikte van de aardappelschijfjes. De gratin is klaar wanneer de aardappelen gemakkelijk met een mes of vork kunnen worden ingeprikt en de bovenkant mooi goudbruin is.
- Laat kort rusten. Haal de gratin uit de oven en laat hem ongeveer 5 tot 10 minuten staan voordat je hem aansnijdt of opschept. Hierdoor kan de romige saus iets steviger worden en blijft de gratin beter in vorm.
Welke aardappelen zijn geschikt voor gratin?
Voor een aardappelgratin zijn aardappelen die tijdens het garen mooi zacht worden een goede keuze. Vastkokende of iets kruimige aardappelen kunnen allebei worden gebruikt. Belangrijker dan het exacte aardappelras is dat je de aardappelen dun en gelijkmatig snijdt.
Te dikke plakjes hebben meer tijd nodig om gaar te worden, terwijl dunne plakjes het roommengsel beter opnemen. Een mandoline kan handig zijn als je snel gelijkmatige plakjes wilt maken, maar met een scherp mes lukt het ook prima.
Zo krijg je een romige aardappelgratin
De verhouding tussen kookroom en melk zorgt voor een romige maar niet overdreven zware gratin. Giet het mengsel gelijkmatig over de aardappelen en zorg ervoor dat alle lagen voldoende vocht kunnen opnemen.
Gebruik daarnaast een ovenschaal die niet te groot is. Wanneer de aardappelen in een heel dunne laag liggen, kan het vocht sneller verdampen en wordt de gratin minder romig. In een passende schaal liggen de aardappelschijfjes mooi in meerdere lagen.
Tips voor een goudbruine kaaskorst
- Gebruik vers geraspte belegen kaas als je een mooie, gelijkmatige korst wilt.
- Zet de gratin tijdens het bakken in het midden van de oven.
- Wordt de kaas te snel donker terwijl de aardappelen nog niet gaar zijn? Dek de schaal dan losjes af met aluminiumfolie en verwijder dit tijdens het laatste deel van de baktijd.
- Controleer de gaarheid altijd in het midden van de schaal. Daar hebben de aardappelen vaak iets langer nodig dan aan de rand.
Welke kaas kun je gebruiken?
Belegen kaas geeft deze aardappelgratin een volle, hartige smaak en smelt mooi over de aardappelen. Je kunt ook kiezen voor jong belegen kaas als je een mildere gratin wilt. Voor een krachtiger resultaat kun je een deel van de belegen kaas vervangen door oude kaas.
Ben je dol op ovengerechten met kaas en groenten? Dan past bijvoorbeeld ook bloemkool uit de oven met romige kaassaus goed binnen hetzelfde type maaltijd.
Wat serveer je bij aardappelgratin?
Aardappelgratin is een veelzijdig bijgerecht en past goed bij zowel vlees als vis. Serveer de gratin bijvoorbeeld met gebakken kip, een stukje rundvlees of een gebakken visfilet. Een eenvoudige groene salade of gestoomde groenten zorgen voor een frisse tegenhanger van de romige aardappelen.
Ook bij een uitgebreide ovenschotel komt deze gratin goed tot zijn recht. Wie graag verschillende aardappelgerechten afwisselt, kan ook eens kijken naar een romige prei-aardappelgratin met gehakt voor een complete variant met vlees en groenten.
Veelgemaakte fouten bij aardappelgratin
De aardappelen zijn nog hard
Wanneer de aardappelen na ongeveer een uur nog niet zacht zijn, kunnen de plakjes te dik zijn gesneden of heeft de oven minder heet gebakken dan aangegeven. Laat de gratin in dat geval langer garen en controleer regelmatig met een mes of vork.
De bovenkant wordt te donker
Een goudbruine kaaskorst is lekker, maar de kaas mag niet verbranden. Wordt de bovenkant te snel donker, dek de schaal dan losjes af met aluminiumfolie. Zo kunnen de aardappelen verder garen zonder dat de kaas verder verkleurt.
De gratin is waterig
Een waterige gratin kan ontstaan wanneer er te veel vocht wordt gebruikt of wanneer de schaal na het bakken direct wordt aangesneden. Laat de gratin daarom enkele minuten rusten. De saus krijgt dan de kans om iets te binden.
Variaties op aardappelgratin
Aardappelgratin met oude kaas
Vervang een deel van de belegen kaas door oude kaas voor een uitgesproken, hartige smaak. Omdat oude kaas krachtiger is, heb je vaak minder nodig om toch veel smaak te krijgen.
Aardappelgratin met ui
Snijd een kleine ui in zeer dunne ringen en verdeel deze tussen de aardappellagen. De ui wordt tijdens het bakken zacht en licht zoet en past goed bij de romige saus en belegen kaas.
Aardappelgratin met prei
Voor extra groenten kun je fijngesneden prei kort aanbakken en tussen de aardappellagen verdelen. Daardoor ontstaat een vollere ovenschotel met een zachte, lichtzoete groentesmaak.
Bewaren en opnieuw opwarmen
Laat een overgebleven aardappelgratin eerst afkoelen en bewaar hem afgedekt in de koelkast. Warm de gratin vervolgens rustig op in een oven van ongeveer 160 °C. Door het rustig opwarmen drogen de aardappelen minder snel uit en krijgt de kaas opnieuw de kans om warm en zacht te worden.
De structuur kan na het bewaren iets steviger worden dan wanneer de gratin vers uit de oven komt. Voor het beste resultaat kun je de portie afgedekt opwarmen en de laatste minuten zonder afdekking verwarmen, zodat de bovenkant weer wat krokant wordt.
Veelgestelde vragen over aardappelgratin
Kun je aardappelgratin van tevoren maken?
Ja, je kunt de gratin gedeeltelijk voorbereiden. Snijd de aardappelen, maak het roommengsel en bouw de schaal op. Bak de gratin bij voorkeur vlak voor het serveren, zodat de aardappelen en de kaaskorst de beste structuur behouden.
Hoe weet je wanneer aardappelgratin gaar is?
Prik met een dun mes of vork in het midden van de gratin. De aardappelen moeten zonder veel weerstand zacht zijn. De bovenkant hoort ondertussen goudbruin te zijn en de room moet licht gebonden zijn.
Waarom moet je de aardappelen dun snijden?
Dunne plakjes garen gelijkmatiger en nemen het romige mengsel beter op. Bij dikke plakjes is de kans groter dat de bovenkant al mooi bruin is terwijl het midden nog niet volledig gaar is.
Kan ik de belegen kaas vervangen?
Ja. Jong belegen kaas geeft een mildere smaak en oude kaas zorgt juist voor een krachtiger resultaat. Kies bij voorkeur een kaas die goed smelt, zodat er een mooie korst ontstaat.
Kan ik aardappelgratin invriezen?
Dat kan, maar de structuur van de aardappelen en de romige saus kan na het ontdooien wat veranderen. Voor de beste kwaliteit is het aan te raden de gratin vers te bereiden en eventuele restjes gekoeld te bewaren.
Welke aardappelen zijn het beste voor aardappelgratin?
Gebruik aardappelen die tijdens het garen zacht worden. Vastkokende of iets kruimige aardappelen zijn geschikt. Snijd ze vooral gelijkmatig, zodat alle plakjes ongeveer tegelijkertijd gaar zijn.
Kun je aardappelgratin een dag van tevoren maken?
Ja, dat kan wanneer gemak belangrijker is dan de allerbeste structuur. Bewaar de bereide gratin goed afgedekt in de koelkast en warm hem rustig op in de oven. De kaaskorst wordt het lekkerst wanneer je de gratin tijdens het opwarmen nog even onafgedekt laat staan.
0 Comments