Deze aardappelgratin met Nederlandse kaas is zo’n bijgerecht dat bijna altijd goed uitkomt. Dunne plakjes aardappel garen langzaam in een romig mengsel van kookroom en melk, terwijl de belegen kaas bovenop zorgt voor een goudbruin, hartig korstje. De knoflook en een beetje nootmuskaat geven de gratin extra smaak zonder de aardappel te overheersen.

De voorbereiding is eenvoudig: aardappelen snijden, de ovenschaal klaarmaken, alles in lagen opbouwen en de room erover schenken. Daarna doet de oven het meeste werk. Serveer de aardappelgratin bijvoorbeeld bij gebraden vlees, kip, een stukje vis of een eenvoudige groene groente. Dankzij de milde, volle smaak past hij bovendien goed bij een klassieke Nederlandse maaltijd.

Ingrediënten voor aardappelgratin

• 1 kg aardappelen
• 250 ml kookroom
• 100 ml melk
• 200 g geraspte belegen kaas
• 1 teen knoflook
• ½ tl nootmuskaat
• Peper en zout

Welke aardappelen gebruik je voor gratin?

Gebruik bij voorkeur aardappelen die geschikt zijn om te koken en bakken en die tijdens het garen hun vorm redelijk goed behouden. Het belangrijkste is dat de plakjes dun en ongeveer even dik zijn. Zo worden de aardappelen gelijkmatig gaar en krijg je een zachte, romige aardappelgratin zonder dat sommige plakjes nog hard zijn.

Aardappelgratin maken

1. Verwarm de oven voor. Verwarm de oven voor op 180 °C. Vet een ovenschaal niet per se extra in; door de knoflook over de bodem en zijkanten te wrijven krijgt de schaal al een subtiele knoflooksmaak.
2. Bereid de aardappelen voor. Schil de aardappelen en snijd ze in dunne, gelijkmatige plakjes. Ongeveer 2 tot 3 mm dik is prettig: dun genoeg om goed gaar te worden, maar stevig genoeg om hun structuur te behouden.
3. Wrijf de ovenschaal in met knoflook. Pel de teen knoflook en snijd deze doormidden. Wrijf de bodem en eventueel de zijkanten van de ovenschaal goed in met de snijkant van de knoflook. Zo verspreidt de smaak zich subtiel door de gratin.
4. Maak het roommengsel. Meng de kookroom met de melk en voeg de nootmuskaat, peper en een beetje zout toe. Roer alles goed door elkaar zodat de smaakmakers gelijkmatig verdeeld zijn.
5. Maak lagen van aardappel. Leg een laag aardappelplakjes in de ovenschaal en verdeel ze zo gelijkmatig mogelijk. Maak vervolgens meerdere lagen totdat alle aardappelen zijn gebruikt. Probeer de plakjes niet te los op elkaar te leggen.
6. Voeg het roommengsel toe. Giet de room en melk langzaam over de aardappelen. Verdeel het mengsel zo gelijkmatig mogelijk over de schaal, zodat ook de aardappelen onderin voldoende vocht krijgen tijdens het garen.
7. Bestrooi met kaas. Verdeel de geraspte belegen kaas royaal over de bovenkant. De kaas vormt tijdens het bakken een smakelijke, goudbruine korst.
8. Bak de gratin. Zet de ovenschaal in het midden van de voorverwarmde oven en bak de aardappelgratin ongeveer 60 minuten op 180 °C. De bovenkant moet mooi goudbruin zijn en de aardappelen moeten zacht zijn wanneer je er met een mes in prikt.
9. Laat kort rusten. Haal de gratin uit de oven en laat hem enkele minuten staan voordat je hem aansnijdt of opschept. De room kan zich dan iets zetten en de gratin is gemakkelijker te serveren.

Tips voor een romige aardappelgratin

• Snijd de aardappelen gelijkmatig. Vooral de dikte van de plakjes bepaalt hoe gelijkmatig de gratin gaart. Een mandoline kan hierbij handig zijn, maar gebruik die voorzichtig.
• Maak de plakjes niet te dik. Dikke stukken aardappel hebben langer nodig om gaar te worden en kunnen ervoor zorgen dat de kaas al donker wordt terwijl de aardappelen nog stevig zijn.
• Gebruik niet te veel zout. Belegen kaas bevat van zichzelf al behoorlijk wat zout. Breng het roommengsel daarom voorzichtig op smaak.
• Controleer de gaarheid met een mes. De aardappelgratin is klaar wanneer een dun mes gemakkelijk door de aardappellagen glijdt.
• Wordt de bovenkant te snel donker? Dek de schaal losjes af met aluminiumfolie en verwijder dit tegen het einde van de baktijd weer. Zo kunnen de aardappelen verder garen zonder dat de kaas te donker wordt.

Variaties op aardappelgratin met kaas

Extra romige aardappelgratin

Voor een nog vollere gratin kun je een deel van de melk vervangen door extra kookroom. Houd er rekening mee dat het gerecht daardoor zwaarder en rijker wordt.

Aardappelgratin met andere Nederlandse kaas

Belegen kaas geeft de gratin een duidelijke, hartige kaassmaak. Je kunt ook een andere goed smeltende Nederlandse kaas gebruiken, zoals jong belegen of oude kaas. Oude kaas geeft een krachtiger resultaat, waardoor je iets minder nodig kunt hebben als je de smaak niet te dominant wilt maken.

Aardappelgratin met ui

Voor een iets zoetere en hartigere variant kun je dunne plakjes ui tussen de aardappellagen leggen. Laat de hoeveelheid aardappel hetzelfde en verdeel de ui gelijkmatig over de lagen.

Waar serveer je aardappelgratin bij?

Aardappelgratin is een veelzijdig bijgerecht en past goed bij zowel een doordeweekse maaltijd als een uitgebreid diner. Serveer hem bijvoorbeeld met gebakken kip, een stuk varkensvlees of rundvlees. Ook bij gebakken of uit de oven bereide vis komt de romige aardappel goed tot zijn recht.

Voor een complete Nederlandse maaltijd kun je de gratin combineren met sperziebonen, broccoli, bloemkool of een frisse groene salade. Omdat de gratin al romig en stevig is, passen eenvoudige groenten zonder zware saus er bijzonder goed bij.

Aardappelgratin bewaren

Laat een overgebleven aardappelgratin eerst goed afkoelen en bewaar hem daarna afgedekt in de koelkast. Houd voor bereide restjes in het algemeen een termijn van ongeveer 2 tot 3 dagen aan en bewaar ze goed gekoeld.

Je kunt de gratin opnieuw opwarmen in de oven. Verwarm hem rustig zodat de aardappelen weer goed warm worden zonder dat de kaas aan de bovenkant te donker wordt. Een kleinere portie kan ook in de magnetron worden opgewarmd, al wordt de kaaskorst dan minder knapperig.

Veelgestelde vragen over aardappelgratin

Kan ik aardappelgratin van tevoren maken?

Ja, je kunt de gratin vooraf bereiden en later opnieuw opwarmen. Voor de beste structuur is het aan te raden hem niet veel langer dan nodig te bewaren en hem rustig in de oven door en door warm te laten worden.

Hoe weet ik wanneer aardappelgratin gaar is?

Prik met een dun mes in het midden van de gratin. Als het mes zonder veel weerstand door de aardappelen glijdt, zijn ze gaar. De bovenkant hoort ondertussen goudbruin te zijn.

Waarom zijn mijn aardappelen nog hard na een uur?

Dat kan komen doordat de plakjes te dik zijn gesneden, de oven minder heet is dan aangegeven of de aardappelen onvoldoende contact hebben gehad met het roommengsel. Snijd de aardappelen daarom zo gelijkmatig mogelijk en controleer de temperatuur van de oven als dit vaker gebeurt.

Kan ik andere kaas gebruiken?

Ja. Jong belegen kaas geeft een mildere smaak, terwijl oude kaas juist krachtiger en hartiger is. Kies bij voorkeur een kaas die goed smelt en verdeel deze gelijkmatig over de bovenkant.

Kan ik de kookroom vervangen?

Dat kan, bijvoorbeeld door een andere volle room die geschikt is voor warme bereidingen. De structuur en romigheid kunnen daardoor iets veranderen. De combinatie van kookroom en melk zorgt in dit recept voor een eenvoudige, romige basis.

Kan ik aardappelgratin invriezen?

Invriezen is mogelijk, maar de structuur van aardappel en room kan na het ontdooien wat veranderen. De gratin is daarom het lekkerst wanneer je hem vers bereidt of gekoeld bewaart en binnen enkele dagen opnieuw opwarmt.

Hoe voorkom ik dat de kaas verbrandt?

Bak de gratin in het midden van de oven en houd de bovenkant tijdens het laatste deel van de baktijd in de gaten. Wordt de kaas te snel donker terwijl de aardappelen nog niet gaar zijn, dek de schaal dan losjes af met aluminiumfolie.